Όταν κρατάς μια χρυσή λίρα ή ένα χρυσό νόμισμα στο χέρι, θες να ξέρεις αν είναι όντως αυτό που λέει. Τα καλά νέα: μπορείς να κάνεις βασικούς, μη καταστροφικούς ελέγχους στο σπίτι με απλά εργαλεία (ζυγαριά, παχύμετρο, ισχυρό μαγνήτη, καλό φως), και να ξέρεις πότε σταματάς και πας για επαγγελματική εκτίμηση.
1) Ξεκίνα από τα αντικειμενικά στοιχεία: βάρος & διάμετρος
Κάθε επίσημο νόμισμα έχει προδιαγραφές. Η κλασική Χρυσή Λίρα Αγγλίας είναι κράμα 22 καρατίων (916,7‰), βάρος 7,98 g και διάμετρο 22,05 mm· τιμές που αναφέρει ρητά το The Royal Mint. Άρα, μετράς με ζυγαριά δύο δεκαδικών και ελέγχεις διάμετρο με παχύμετρο: σημαντική απόκλιση είναι «red flag». (Προσοχή: το πάχος δεν είναι πρωτεύων δείκτης, γιατί επηρεάζεται από το ανάγλυφο και τις ανοχές.)
«Κουμπώνει ακριβώς το βάρος αλλά η διάμετρος φαίνεται αλλιώς — τι κάνω;»
Επανέλεγξε μετρήσεις και σύγκρινε με επίσημες προδιαγραφές του νομίσματος που εξετάζεις (η Χρυσή Λίρα δεν είναι 1oz, άρα θα δεις λογικά μικρότερο μέγεθος). Αν συνεχίζει να μη «δένει», μην προχωράς σε πειράματα. Πήγαινε για επαγγελματικό έλεγχο.
2) Μαγνήτης: χρήσιμος, αλλά όχι απόδειξη
Ο χρυσός στη μακροσκοπική του μορφή είναι διαμαγνητικός (δεν έλκεται από μαγνήτη). Άρα ένα νόμισμα που «κολλάει» σε ισχυρό μαγνήτη είναι ύποπτο. Όμως το ανάποδο δεν αποδεικνύει γνησιότητα: σύγχρονα αντίγραφα χρησιμοποιούν μη μαγνητικούς πυρήνες (π.χ. μόλυβδο, χαλκό, ακόμη και βολφράμιο). Χρησιμοποίησε τον μαγνήτη μόνο ως φίλτρο μαζί με τις μετρήσεις σου.
«Αν δεν κολλάει, άρα είναι αυθεντικό;»
Όχι απαραίτητα. Προχώρα πάντα σε βάρος/διάμετρο και οπτικό έλεγχο λεπτομερειών (edge/reeding, μικροχαρακτηριστικά, lettering).
3) «Ping/sound test»: ωραίο τρικ, όχι αδιάψευστο
Το «καμπλανισμα» που ακούς όταν χτυπάς απαλά ένα νόμισμα μπορεί να δώσει ένδειξη υλικού. Έχεις δει σίγουρα πολλά βίντεο για το πώς ακούγεται μία Χρυσή Λίρα όταν χτυπάει σε μάρμαρο. Όμως το τεστ αυτό δεν είναι αλάνθαστο: κάποια γνήσια νομίσματα δεν «τραγουδούν» σωστά λόγω μεταλλουργικών θεμάτων, ενώ μερικά εκμαγεία/ηλεκτροτύπια μπορούν να «μιμηθούν» τον ήχο. Χρησιμοποίησέ το μόνο συμπληρωματικά, ποτέ μόνο του.
4) Οπτικός έλεγχος: γράμματα, σχέδιο, περιμετρική οδόντωση
Σε καλό φως (και με έναν απλό φακό):
- Λεπτομέρεια σχεδίου (π.χ. ο Άγιος Γεώργιος του Pistrucci στη Χρυσή Λίρα): οι καμπύλες/μικρολεπτομέρειες στις απομιμήσεις συχνά «μασάνε» το μοτίβο.
- Γραμματοσειρές/αποστάσεις: ακανόνιστες ή «θαμπές» γωνίες είναι κακό σημάδι.
- Edge/reeding: σημασία έχουν η ομοιομορφία και οι «καθαρές» εγκοπές.
Για σύγκριση, χρησιμοποίησε επίσημες φωτογραφίες/σελίδες προδιαγραφών του Royal Mint για ίδια χρονολογία/έκδοση.
«Δεν έχω φακό ή γνώση να δω τόσο λεπτά πράγματα.»
Δεν πειράζει — αρκεί να μην δοκιμάσεις καταστροφικές μεθόδους. Αν έχεις αμφιβολία μετά τις βασικές μετρήσεις, σταματάς εδώ και κλείνεις εκτίμηση.
5) Μικροχαρακτηριστικά ασφαλείας (σε νεότερα χρυσά νομίσματα)
Σε σύγχρονα χρυσά νομίσματα όπως τα Britannia, υπάρχουν ενσωματωμένα οπτικά χαρακτηριστικά ασφαλείας (κινητικό μοτίβο, μικροχάραξη κ.λπ.) που φαίνονται όταν γυρίσεις το νόμισμα στο φως. Ένα «φτωχό» αντίγραφο σπάνια τα αναπαράγει με ακρίβεια. Έλεγξε τα έναντι των επίσημων οδηγιών του Royal Mint.
6) Δύο «μη» που σώζουν αξία: όχι ξύσιμο, όχι χημικά
Μην κάνεις scratch test στην επιφάνεια «για να δεις μέσα». Μην βουτάς σε οξέα/«καθαριστικά»: η επέμβαση αλλάζει μόνιμα την επιφάνεια και ρίχνει την εμπορική αξία. Ο επεμβατικός καθαρισμός ή το ξύσιμο της επιφάνειας αφαιρεί μεταλλική ύλη ή αλλοιώνει την όψη και η βλάβη στο χρυσό νόμισμα δεν αναστρέφεται. Αν υπάρχει πρόβλημα (π.χ. υπολείμματα PVC), λύση είναι επαγγελματική συντήρηση, όχι «μαστορέματα» στο σπίτι.
«Και το τεστ βύθισης/ειδικού βάρους;»
Θεωρητικά βοηθά, στην πράξη όμως κρύβει ρίσκα (λάθος χειρισμός, υγρασία). Για πολύτιμα νομίσματα μην το επιχειρείς χωρίς καθοδήγηση. Καλύτερα επαγγελματικός έλεγχος με κατάλληλα όργανα.
7) Τί σημαίνει «καλή» απόκλιση; Πού βάζω το όριο;
Τα νομισματοκοπεία χρυσών νομισμάτων δηλώνουν ονομαστικές τιμές (π.χ. 7,98 g και 22,05 mm για τη Χρυσή Λίρα Αγγλίας). Εσύ ζητάς σύμπτωση με αυτά μέσα σε λογικό πλαίσιο (η ζυγαριά σου έχει και αυτή ανοχές). Αν βλέπεις ξεκάθαρη απόκλιση βάρους ή διάμετρου, δεν χρειάζεσαι άλλα «κόλπα»: αμφισβήτησε το νόμισμα και προχώρα με ειδικό.
Γρήγορο πρωτόκολλο ελέγχου στο σπίτι (5′)
- Ζύγισμα σε 0,01 g. Σύγκρινε με επίσημες προδιαγραφές του ίδιου τύπου/έτους. Για Χρυσή Λίρα Αγγλίας: 7,98 g.
- Διάμετρος με παχύμετρο: π.χ. Χρυσή Λίρα Αγγλίας 22,05 mm.
- Μαγνήτης (ισχυρός νεοδυμίου): έλξη = κόκκινη σημαία, μη έλξη ≠ απόδειξη.
- Οπτικός έλεγχος: λεπτομέρεια σχεδίου, οδόντωση, γραμματοσειρές· σύγκρινε με τις προδιαγραφές του νομισματοκοπείου του χρυσού νομίσματος
- Σε νεότερα bullion: έλεγξε μικροχαρακτηριστικά ασφαλείας όπως θα τα βρεις στις προδιαγραφές
Αν οποιοδήποτε βήμα «δεν βγαίνει», σταματάς και ζητάς επαγγελματική εκτίμηση. Δεν συνεχίζεις με καταστροφικά τεστ.
Πότε σταματάς και πας σε επαγγελματική εκτίμηση
- Όταν βάρος/διάμετρος δεν «γράφουν» σωστά.
- Όταν ο οπτικός έλεγχος δείχνει «θαμπές» λεπτομέρειες/περίεργο edge.
- Όταν υπάρχει ιστορικό επέμβασης/καθαρισμού. (Απαιτείται αξιολόγηση επιφάνειας για να μην υποτιμηθεί άδικα.)
Στο κατάστημά μας βλέπουμε συχνά νομίσματα που «πέρασαν» ping ή μαγνήτη αλλά κόπηκαν στο βάρος/διάμετρο. Δεν είναι τυχαίο: οργανισμοί κατά της παραχάραξης προειδοποιούν ότι μαγνήτες/οξέα είναι πια αναξιόπιστα εργαλεία· οι σύγχρονοι απομιμητές δουλεύουν με μη μαγνητικούς πυρήνες. Το ακριβές ζύγισμα και η διάμετρος παραμένουν οι πιο αποδοτικοί πρώτοι έλεγχοι.
Θέλεις να ελέγξουμε μαζί τη γνησιότητα Χρυσής Λίρας Αγγλίας ή άλλων χρυσών νομισμάτων με απόλυτα ασφαλείς και επαγγελματικά ακριβείς μεθόδους, και με πλήρη τεκμηρίωση; Κλείσε εκτίμηση στην αγορά χρυσού Mina Gold και οι εξειδικευμένοι εκτιμητές μας θα σου δώσουν όλες τις αξιόπιστες απαντήσεις.
